{"status":true,"post":{"id":21829,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:12:53","created_at":"2020-04-16T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:12:53.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":21829,"is_featured":0,"title":"Afrika\u2019n\u0131n zenginli\u011fi ba\u015f\u0131na bela m\u0131d\u0131r?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

\"\"* Afrika demek e\u015fittir maden demekmi\u015f. \u00d6yle b\u00f6lgeler varm\u0131\u015f ki, \u00fczerine bas\u0131lan toprak de\u011fil demir, fosfat, boksit, k\u00f6m\u00fcr, hatta alt\u0131n ve elmas, daha da \u00f6nemlisi uranyum, kobalt ve ke\u015ffedilmeyi bekleyen nice elementler\u2026<\/strong><\/span><\/p>

* K\u0131ta \u00e7ok zengindi. Avrupal\u0131lar taraf\u0131ndan adeta kurtlar sofras\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Osmanl\u0131lar k\u0131tay\u0131 topyek\u00fbn ku\u015fatan ilk s\u00f6m\u00fcrge hamlesini durdurmas\u0131, hatta yok etmesi i\u00e7in davet edildi. Nitekim \u00fc\u00e7 as\u0131r faydal\u0131 da oldular.<\/strong><\/span><\/p>

Prof. Dr. Ahmet Kavas<\/strong>
<\/strong><\/span><\/p>

Eskilerin bir s\u00f6z\u00fc vard\u0131r \u201czenginlik ba\u015fa bela\u201d diye. Afrika\u2019n\u0131n as\u0131rlar i\u00e7inde sahip oldu\u011fu zenginliklerin dillere destan oldu\u011fu biliniyor. Bu bilgiler sadece eski kitaplar\u0131n sat\u0131rlar\u0131nda gizli kalmad\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l k\u0131ta tarihinde tarifi imk\u00e2ns\u0131z bir yak\u0131n takibe al\u0131nd\u0131. Herkes bu k\u0131tay\u0131 \u00f6\u011frenmek istiyordu. Art\u0131k Kuzey Afrika Sahilleri, insanl\u0131k tarihinin en ac\u0131mas\u0131z uygulamas\u0131 k\u00f6leli\u011fin Bat\u0131 Sahilleri, K\u0131z\u0131ldeniz Havzas\u0131, hatta Sevahil, Sahiller demek olan Do\u011fu Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131 tan\u0131n\u0131yordu. Heyecan i\u00e7erilerdeydi, olabildi\u011fi kadar merkeze ilerlemeyi hedef edinen y\u00fczlerce gen\u00e7 bu i\u015fe giri\u015fmi\u015fti. Onlar\u0131 devlet adamlar\u0131, co\u011frafya cemiyetleri, kilise \u00e7evreleri, bilim akademileri, imk\u00e2n sahibi her kurulu\u015f art\u0131k g\u00f6z\u00fcn\u00fc i\u00e7 b\u00f6lgeleri tan\u0131maya kilitlenmi\u015fti.<\/span><\/p>

KORKULAN OLDU<\/strong><\/span><\/p>

Afrika, Avrupal\u0131larca da ad\u0131m ad\u0131m tan\u0131nd\u0131. Ge\u00e7mi\u015fin kay\u0131tlar\u0131 didik didik edildi. Daha \u00f6nce bilinenler \u00fczerine yeni bilgiler eklenmeye ba\u015fland\u0131. K\u0131ta \u00e7ok zengindi. Yaz\u0131lanlar sadece ipucu verecek kadar da olsalar \u00f6nemliydi. Art\u0131k k\u0131ta adeta kurtlar sofras\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Herkes bir taraf\u0131ndan de\u011fil, her taraf\u0131ndan sald\u0131racakt\u0131. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcndeki gayretleriyle korudu\u011fu bu co\u011frafyay\u0131 bu kap\u0131\u015fmadan kurtarmak ger\u00e7ekten zordu. Korkulan da oldu. T\u00fcm kurulu d\u00fczenler, en ufak merhamete yer verilmeden yok edildi. Mevcut medeniyetler bir yana, ge\u00e7mi\u015f bile yok ediliyordu. Kalan her iz zihinlerde o zamanlar\u0131n canlanmas\u0131na sebep olabilirdi. Sahip oldu\u011fu de\u011ferleri ayaklar alt\u0131na al\u0131nd\u0131, ama k\u0131ymet ifade eden ne varsa al\u0131n\u0131p gidecekleri yerlere bir an evvel ula\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131. Nitekim \u00f6yle de oldu. Verilen h\u00fck\u00fcm Afrika\u2019da zaten medeniyet hi\u00e7 olmad\u0131, b\u00fct\u00fcn ama\u00e7 buraya onu getirmekti.<\/span><\/p>

\"\"Fenike, Eski Yunan, Roma, Bizans ve M\u00fcsl\u00fcman Araplar k\u0131tay\u0131 kendilerine yetecek kadar tan\u0131d\u0131lar ve istedikleri k\u0131s\u0131mlar\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fcler. G\u00fc\u00e7lerine g\u00fc\u00e7 katt\u0131lar. T\u00fcrkler de kendi iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda Abbasi ordular\u0131nca M\u0131s\u0131r ve buray\u0131 \u00e7evreleyen b\u00f6lgelerine ta\u015f\u0131nd\u0131lar. Ama Osmanl\u0131lar buraya k\u0131tay\u0131 topyek\u00fbn ku\u015fatan ilk s\u00f6m\u00fcrge hamlesini durdurmas\u0131, hatta yok etmesi i\u00e7in davet edildi. Nitekim \u00fc\u00e7 as\u0131r faydal\u0131 da oldular. Ama 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n, \u00f6zellikle 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n k\u0131ta \u00fczerindeki bilgi ve tecr\u00fcbeleri ile yapt\u0131\u011f\u0131 hamleleri art\u0131k durdurabilecek bir g\u00fc\u00e7 yoktu. Devasa co\u011frafya el de\u011fi\u015ftirmi\u015fti. Neyse ki, bu da \u00e7ok s\u00fcrmedi ve So\u011fuk Sava\u015f y\u0131llar\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgeci Avrupa devletleri geldikleri gibi gittiler. Ama g\u00f6zleri hep arkada kald\u0131. Ne yap\u0131p edip burada etkin olmal\u0131yd\u0131lar. Devreye yeni devletler girdi: Sovyetler, Hindistan, \u00c7in, Japonya, Kanada ve ABD. K\u0131tan\u0131n mumlar\u0131 s\u00f6nd\u00fc denirken birden ge\u00e7mi\u015fin hamlelerini \u00e7ok daha ileri seviyeye ta\u015f\u0131yacak te\u015febb\u00fcsler ba\u015flad\u0131. <\/span><\/p>

AFR\u0130KA=MADENM\u0130\u015e<\/strong><\/span><\/p>

Me\u011fer Afrika demek e\u015fittir maden demekmi\u015f. \u00d6yle b\u00f6lgeler varm\u0131\u015f ki, \u00fczerine bas\u0131lan toprak de\u011fil demir, fosfat, boksit, k\u00f6m\u00fcr, hatta alt\u0131n ve elmas, daha da \u00f6nemlisi uranyum, kobalt ve ke\u015ffedilmeyi bekleyen nice elementler. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerinde kurulan \u00fclkeler \u00fczerinden tesirler daha nice y\u0131llar devam etsin istenmi\u015fti. Yeni yerel y\u00f6neticiler sadece devlet\u00e7ilik oynas\u0131nlar istendi. Bu oyun ABD ve Sovyet merkezli iki kutuplu d\u00fcnya siyasetinde de bir \u015fekilde idare edildi. Ama ikincisinin aniden \u00e7\u00f6kmesiyle Afrika\u2019da bask\u0131 azald\u0131 ve darbelerin yerini kalk\u0131nma \u00e7\u0131rp\u0131nmalar\u0131 ald\u0131. \u00c7in, bu k\u0131taya ge\u00e7mi\u015finde kara bir leke olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in rahat giri\u015f yapt\u0131 ve her alana yay\u0131ld\u0131. Kaynak getirdi, yat\u0131r\u0131mlar birbirini takip ediyordu. 21. y\u00fczy\u0131la girerken adeta medeniyet bu co\u011frafyaya bir kez daha kucak a\u00e7\u0131yordu.<\/span>
Ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fclkelerin en \u00fcst y\u00f6neticileri art\u0131k sadece i\u00e7 sava\u015flar\u0131n kahramanlar\u0131 de\u011fil, zenginliklerinin de fark\u0131ndaki y\u00f6neticilerdi. D\u00fcnyay\u0131 dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. G\u00f6rd\u00fckleri kar\u015f\u0131s\u0131nda hayret i\u00e7indeydiler. Hammaddeleri me\u011fer kendilerine tarif edilen medeniyetlerin temel ta\u015flar\u0131ym\u0131\u015f. Sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 her \u00fcr\u00fcn asl\u0131nda kendi co\u011frafyalar\u0131ndan yok pahas\u0131na ta\u015f\u0131n\u0131p mamul maddeye d\u00f6n\u00fcp ate\u015f pahas\u0131na geri getirilerek sat\u0131l\u0131yormu\u015f. Kullan\u0131m haklar\u0131n\u0131 verdikleri madenler asl\u0131nda kendilerine zerre miktar\u0131 yarar sa\u011flarken onlar\u0131 alanlar\u0131 \u00e2bad ediyormu\u015f. Neyse ki, 21. y\u00fczy\u0131l onlar\u0131n atalar\u0131n\u0131n miraslar\u0131na sahip \u00e7\u0131kmalar\u0131na ve gelecek ku\u015faklar\u0131n\u0131n kaderi i\u00e7in g\u00f6zlerini a\u00e7malar\u0131na vesile oldu.<\/span><\/p>

TAHK\u0130M MAHKEMELER\u0130<\/strong><\/span><\/p>

AB ba\u015fta olmak \u00fczere \u00c7in, Japonya, Hindistan gibi \u00fclkelerle yapt\u0131klar\u0131 zirve toplant\u0131lar\u0131ndan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frendiler. \u0130htisas komiteleri bir\u00e7ok dosyay\u0131 masaya getirip tart\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ok uluslu \u015firketlerle yapt\u0131klar\u0131 maden anla\u015fmalar\u0131n\u0131n kendilerine faydadan \u00e7ok zarar verdi\u011fini fark ettiler. Bunlar\u0131 tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irip menfaatlerinin ne kadar fazla ihlal edildi\u011fini g\u00f6rd\u00fcler. Yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelerin bir\u00e7ok defa kendi aleyhlerine olmas\u0131ndan dolay\u0131 ya da al\u0131nan projelerin bir t\u00fcrl\u00fc ba\u015flamamas\u0131ndan, hatta verimli \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131ndan iptali yoluna gidildi. Bu defa kar\u015f\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anla\u015fmalarda hukuki s\u00fcre\u00e7lerin takibinde tahkim i\u00e7in Londra ve Paris mahkemelerine davalar sevk edildi. <\/span><\/p>

Madenlerinin bollu\u011fu ve beynelmilel maden \u015firketlerinin Afrika\u2019n\u0131n her k\u00f6\u015fesinde bir ocak a\u00e7malar\u0131 s\u0131radanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle alt\u0131n ba\u015fta olmak \u00fczere demir, uranyum ve benzeri hayati de\u011feri olanlar har\u0131l har\u0131l i\u015fletiliyorlard\u0131. Ta ki tahkime giden davalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 gelmeye ba\u015flay\u0131ncaya kadar. 40 milyon dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131mda \u00e7\u0131kan anla\u015fmazl\u0131k sonucu 4-5 milyar dolarl\u0131k cezalarla kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131, hatta 140 milyon dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m i\u00e7in 9 milyarl\u0131k cezalar\u0131n kesilmesi, maden sahibi ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u00e7anlar\u0131 \u00e7ok tedirgin etti. Faal olan madenlerde KDV ve benzeri sorumluluklar\u0131 yerine getiremeyenler denetime al\u0131n\u0131nca \u00f6nlerine konan s\u00f6zle\u015fmeler gere\u011fi mahkeme kap\u0131lar\u0131 k\u0131tada ciddi rahats\u0131zl\u0131klara sebep oldu.<\/span><\/p>

TECR\u00dcBE KAZANILDI<\/strong><\/span><\/p>

Gelinen noktada Afrika \u00fclkeleri art\u0131k s\u00f6zle\u015fmeleri daha bilin\u00e7li haz\u0131rlama yoluna gidiyor. Ya\u015fanan r\u00fc\u015fvet ve benzeri baz\u0131 yolsuzluklar sebebiyle \u00fclkelerinin ad\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 \u00e7evrelerde menfi \u015fekilde sunulmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesini \u00f6nemsiyorlar. Belki hepsinden de \u00f6nemlisi tahkim i\u00e7in Londra ve Paris mahkemeleri yerine i\u00e7 hukuklar\u0131n\u0131n devreye sokulmalar\u0131 sayesinde kendi kaynaklar\u0131n\u0131n iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda tek tarafl\u0131 y\u00f6netilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecekler.<\/span><\/p>

Afrika\u2019da 21. y\u00fczy\u0131lda var olmak isteyen bir\u00e7o\u011fu, uluslararas\u0131 alanda en g\u00fc\u00e7l\u00fc firmalar bundan b\u00f6yle \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olarak maden i\u015fletmelerinde yerel uzmanlar\u0131 yetkilendirmenin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6ng\u00f6rm\u00fcyorlar. Teknolojinin verdi\u011fi imk\u00e2nlarla az say\u0131da istihdam ile y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00fcretimler yan\u0131nda bu alanda daha \u00e7ok oranda yerli i\u015fg\u00fcc\u00fcne a\u011f\u0131rl\u0131k verilmeye ba\u015fland\u0131. Art\u0131k elde ettikleri ba\u015far\u0131l\u0131 tecr\u00fcbeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda da k\u0131ta d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6zellikle Latin Amerika \u00fclkelerindeki faaliyetlerinde de bu y\u00f6netme ba\u015fvuruyorlar.<\/span><\/p>

\"\"AFR\u0130KA G\u00dcNDEM\u0130<\/strong><\/span><\/p>

* Frans\u0131z bir doktor, Covid-19 tedavisinde kullan\u0131labilecek a\u015f\u0131lar\u0131 Afrika'da deneyebileceklerine dair menfur bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Fildi\u015finde bu ama\u00e7la kurulaca\u011f\u0131 iddia edilen bir laboratuvar in\u015faat\u0131 protesto edildi.<\/span><\/p>

* Cezayir Enerji Bakan\u0131, B\u00fcy\u00fck Sahra\u2019da g\u00fcne\u015f enerjisi \u00fcretmeye dayanan \u201cDesertec Projesi\u201d kapsam\u0131nda Alman ortak ile \u00f6n anla\u015fma imzaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/span><\/p>

* Koronavir\u00fcs\u00fc pandemisi Afrika'da pek \u00e7ok g\u0131da maddesinin fiyat\u0131n\u0131 y\u00fckseltti. G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc, bu durumun k\u00fcresel bir g\u0131da krizine neden olabilece\u011fi konusunda uyar\u0131yor.<\/span><\/p>

* IMF, koronavir\u00fcs destekleri kapsam\u0131nda Tunus ile yakla\u015f\u0131k 743 milyon dolar de\u011ferinde bir kredi anla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/span><\/p>

* OPEC \u00fcyelerinin uzla\u015fmas\u0131 sonucunda Nijerya g\u00fcnl\u00fck petrol \u00fcretimini 1.9 milyon varil azaltarak 1.412 milyon varile d\u00fc\u015f\u00fcrecek.<\/span><\/p>

* Koronavir\u00fcsten dolay\u0131 Rand'\u0131n dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kaybetmesi G\u00fcney Afrika'daki \u201cyenilenebilir enerji end\u00fcstrisi\u201d yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n zarar g\u00f6rmesine yol a\u00e7abilir.<\/span><\/p>

* Fas H\u00fck\u00fcmeti, koronavir\u00fcs ile m\u00fccadele i\u00e7in IMF taraf\u0131ndan verilen \u201c\u0130htiyati Likidite Hatt\u0131\u201dn\u0131 yakla\u015f\u0131k 3 milyar dolara e\u015fde\u011fer bir mebla\u011f \u00e7ekmek i\u00e7in kulland\u0131.<\/span><\/p>

* Kredi derecelendirme kurulu\u015fu Fitch, G\u00fcney Afrika'n\u0131n kredi notunu devletin bor\u00e7 istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flayamamas\u0131 ve Covid-19 krizinin kamu maliyesi ve b\u00fcy\u00fcmeyi olumsuz etkilemesinden dolay\u0131 BB+'dan BB'ye d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/span><\/p>

* M\u0131s\u0131r Merkez Bankas\u0131, \u015fubat ay\u0131nda 45.5 milyar dolar olan d\u00f6viz rezervlerinin mart ay\u0131 sonunda 40.1 milyar dolara d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"afrikanin-zenginligi-basina-bela-midir","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Afrika\u2019n\u0131n zenginli\u011fi ba\u015f\u0131na bela m\u0131d\u0131r?","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Kavas","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1114,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":21928,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":21829,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Afrika\u2019n\u0131n zenginli\u011fi ba\u015f\u0131na bela m\u0131d\u0131r?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

\"\"* Afrika demek e\u015fittir maden demekmi\u015f. \u00d6yle b\u00f6lgeler varm\u0131\u015f ki, \u00fczerine bas\u0131lan toprak de\u011fil demir, fosfat, boksit, k\u00f6m\u00fcr, hatta alt\u0131n ve elmas, daha da \u00f6nemlisi uranyum, kobalt ve ke\u015ffedilmeyi bekleyen nice elementler\u2026<\/strong><\/span><\/p>

* K\u0131ta \u00e7ok zengindi. Avrupal\u0131lar taraf\u0131ndan adeta kurtlar sofras\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Osmanl\u0131lar k\u0131tay\u0131 topyek\u00fbn ku\u015fatan ilk s\u00f6m\u00fcrge hamlesini durdurmas\u0131, hatta yok etmesi i\u00e7in davet edildi. Nitekim \u00fc\u00e7 as\u0131r faydal\u0131 da oldular.<\/strong><\/span><\/p>

Prof. Dr. Ahmet Kavas<\/strong>
<\/strong><\/span><\/p>

Eskilerin bir s\u00f6z\u00fc vard\u0131r \u201czenginlik ba\u015fa bela\u201d diye. Afrika\u2019n\u0131n as\u0131rlar i\u00e7inde sahip oldu\u011fu zenginliklerin dillere destan oldu\u011fu biliniyor. Bu bilgiler sadece eski kitaplar\u0131n sat\u0131rlar\u0131nda gizli kalmad\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l k\u0131ta tarihinde tarifi imk\u00e2ns\u0131z bir yak\u0131n takibe al\u0131nd\u0131. Herkes bu k\u0131tay\u0131 \u00f6\u011frenmek istiyordu. Art\u0131k Kuzey Afrika Sahilleri, insanl\u0131k tarihinin en ac\u0131mas\u0131z uygulamas\u0131 k\u00f6leli\u011fin Bat\u0131 Sahilleri, K\u0131z\u0131ldeniz Havzas\u0131, hatta Sevahil, Sahiller demek olan Do\u011fu Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131 tan\u0131n\u0131yordu. Heyecan i\u00e7erilerdeydi, olabildi\u011fi kadar merkeze ilerlemeyi hedef edinen y\u00fczlerce gen\u00e7 bu i\u015fe giri\u015fmi\u015fti. Onlar\u0131 devlet adamlar\u0131, co\u011frafya cemiyetleri, kilise \u00e7evreleri, bilim akademileri, imk\u00e2n sahibi her kurulu\u015f art\u0131k g\u00f6z\u00fcn\u00fc i\u00e7 b\u00f6lgeleri tan\u0131maya kilitlenmi\u015fti.<\/span><\/p>

KORKULAN OLDU<\/strong><\/span><\/p>

Afrika, Avrupal\u0131larca da ad\u0131m ad\u0131m tan\u0131nd\u0131. Ge\u00e7mi\u015fin kay\u0131tlar\u0131 didik didik edildi. Daha \u00f6nce bilinenler \u00fczerine yeni bilgiler eklenmeye ba\u015fland\u0131. K\u0131ta \u00e7ok zengindi. Yaz\u0131lanlar sadece ipucu verecek kadar da olsalar \u00f6nemliydi. Art\u0131k k\u0131ta adeta kurtlar sofras\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Herkes bir taraf\u0131ndan de\u011fil, her taraf\u0131ndan sald\u0131racakt\u0131. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcndeki gayretleriyle korudu\u011fu bu co\u011frafyay\u0131 bu kap\u0131\u015fmadan kurtarmak ger\u00e7ekten zordu. Korkulan da oldu. T\u00fcm kurulu d\u00fczenler, en ufak merhamete yer verilmeden yok edildi. Mevcut medeniyetler bir yana, ge\u00e7mi\u015f bile yok ediliyordu. Kalan her iz zihinlerde o zamanlar\u0131n canlanmas\u0131na sebep olabilirdi. Sahip oldu\u011fu de\u011ferleri ayaklar alt\u0131na al\u0131nd\u0131, ama k\u0131ymet ifade eden ne varsa al\u0131n\u0131p gidecekleri yerlere bir an evvel ula\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131. Nitekim \u00f6yle de oldu. Verilen h\u00fck\u00fcm Afrika\u2019da zaten medeniyet hi\u00e7 olmad\u0131, b\u00fct\u00fcn ama\u00e7 buraya onu getirmekti.<\/span><\/p>

\"\"Fenike, Eski Yunan, Roma, Bizans ve M\u00fcsl\u00fcman Araplar k\u0131tay\u0131 kendilerine yetecek kadar tan\u0131d\u0131lar ve istedikleri k\u0131s\u0131mlar\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fcler. G\u00fc\u00e7lerine g\u00fc\u00e7 katt\u0131lar. T\u00fcrkler de kendi iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda Abbasi ordular\u0131nca M\u0131s\u0131r ve buray\u0131 \u00e7evreleyen b\u00f6lgelerine ta\u015f\u0131nd\u0131lar. Ama Osmanl\u0131lar buraya k\u0131tay\u0131 topyek\u00fbn ku\u015fatan ilk s\u00f6m\u00fcrge hamlesini durdurmas\u0131, hatta yok etmesi i\u00e7in davet edildi. Nitekim \u00fc\u00e7 as\u0131r faydal\u0131 da oldular. Ama 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n, \u00f6zellikle 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n k\u0131ta \u00fczerindeki bilgi ve tecr\u00fcbeleri ile yapt\u0131\u011f\u0131 hamleleri art\u0131k durdurabilecek bir g\u00fc\u00e7 yoktu. Devasa co\u011frafya el de\u011fi\u015ftirmi\u015fti. Neyse ki, bu da \u00e7ok s\u00fcrmedi ve So\u011fuk Sava\u015f y\u0131llar\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgeci Avrupa devletleri geldikleri gibi gittiler. Ama g\u00f6zleri hep arkada kald\u0131. Ne yap\u0131p edip burada etkin olmal\u0131yd\u0131lar. Devreye yeni devletler girdi: Sovyetler, Hindistan, \u00c7in, Japonya, Kanada ve ABD. K\u0131tan\u0131n mumlar\u0131 s\u00f6nd\u00fc denirken birden ge\u00e7mi\u015fin hamlelerini \u00e7ok daha ileri seviyeye ta\u015f\u0131yacak te\u015febb\u00fcsler ba\u015flad\u0131. <\/span><\/p>

AFR\u0130KA=MADENM\u0130\u015e<\/strong><\/span><\/p>

Me\u011fer Afrika demek e\u015fittir maden demekmi\u015f. \u00d6yle b\u00f6lgeler varm\u0131\u015f ki, \u00fczerine bas\u0131lan toprak de\u011fil demir, fosfat, boksit, k\u00f6m\u00fcr, hatta alt\u0131n ve elmas, daha da \u00f6nemlisi uranyum, kobalt ve ke\u015ffedilmeyi bekleyen nice elementler. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerinde kurulan \u00fclkeler \u00fczerinden tesirler daha nice y\u0131llar devam etsin istenmi\u015fti. Yeni yerel y\u00f6neticiler sadece devlet\u00e7ilik oynas\u0131nlar istendi. Bu oyun ABD ve Sovyet merkezli iki kutuplu d\u00fcnya siyasetinde de bir \u015fekilde idare edildi. Ama ikincisinin aniden \u00e7\u00f6kmesiyle Afrika\u2019da bask\u0131 azald\u0131 ve darbelerin yerini kalk\u0131nma \u00e7\u0131rp\u0131nmalar\u0131 ald\u0131. \u00c7in, bu k\u0131taya ge\u00e7mi\u015finde kara bir leke olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in rahat giri\u015f yapt\u0131 ve her alana yay\u0131ld\u0131. Kaynak getirdi, yat\u0131r\u0131mlar birbirini takip ediyordu. 21. y\u00fczy\u0131la girerken adeta medeniyet bu co\u011frafyaya bir kez daha kucak a\u00e7\u0131yordu.<\/span>
Ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fclkelerin en \u00fcst y\u00f6neticileri art\u0131k sadece i\u00e7 sava\u015flar\u0131n kahramanlar\u0131 de\u011fil, zenginliklerinin de fark\u0131ndaki y\u00f6neticilerdi. D\u00fcnyay\u0131 dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. G\u00f6rd\u00fckleri kar\u015f\u0131s\u0131nda hayret i\u00e7indeydiler. Hammaddeleri me\u011fer kendilerine tarif edilen medeniyetlerin temel ta\u015flar\u0131ym\u0131\u015f. Sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 her \u00fcr\u00fcn asl\u0131nda kendi co\u011frafyalar\u0131ndan yok pahas\u0131na ta\u015f\u0131n\u0131p mamul maddeye d\u00f6n\u00fcp ate\u015f pahas\u0131na geri getirilerek sat\u0131l\u0131yormu\u015f. Kullan\u0131m haklar\u0131n\u0131 verdikleri madenler asl\u0131nda kendilerine zerre miktar\u0131 yarar sa\u011flarken onlar\u0131 alanlar\u0131 \u00e2bad ediyormu\u015f. Neyse ki, 21. y\u00fczy\u0131l onlar\u0131n atalar\u0131n\u0131n miraslar\u0131na sahip \u00e7\u0131kmalar\u0131na ve gelecek ku\u015faklar\u0131n\u0131n kaderi i\u00e7in g\u00f6zlerini a\u00e7malar\u0131na vesile oldu.<\/span><\/p>

TAHK\u0130M MAHKEMELER\u0130<\/strong><\/span><\/p>

AB ba\u015fta olmak \u00fczere \u00c7in, Japonya, Hindistan gibi \u00fclkelerle yapt\u0131klar\u0131 zirve toplant\u0131lar\u0131ndan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frendiler. \u0130htisas komiteleri bir\u00e7ok dosyay\u0131 masaya getirip tart\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ok uluslu \u015firketlerle yapt\u0131klar\u0131 maden anla\u015fmalar\u0131n\u0131n kendilerine faydadan \u00e7ok zarar verdi\u011fini fark ettiler. Bunlar\u0131 tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irip menfaatlerinin ne kadar fazla ihlal edildi\u011fini g\u00f6rd\u00fcler. Yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelerin bir\u00e7ok defa kendi aleyhlerine olmas\u0131ndan dolay\u0131 ya da al\u0131nan projelerin bir t\u00fcrl\u00fc ba\u015flamamas\u0131ndan, hatta verimli \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131ndan iptali yoluna gidildi. Bu defa kar\u015f\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anla\u015fmalarda hukuki s\u00fcre\u00e7lerin takibinde tahkim i\u00e7in Londra ve Paris mahkemelerine davalar sevk edildi. <\/span><\/p>

Madenlerinin bollu\u011fu ve beynelmilel maden \u015firketlerinin Afrika\u2019n\u0131n her k\u00f6\u015fesinde bir ocak a\u00e7malar\u0131 s\u0131radanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle alt\u0131n ba\u015fta olmak \u00fczere demir, uranyum ve benzeri hayati de\u011feri olanlar har\u0131l har\u0131l i\u015fletiliyorlard\u0131. Ta ki tahkime giden davalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 gelmeye ba\u015flay\u0131ncaya kadar. 40 milyon dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131mda \u00e7\u0131kan anla\u015fmazl\u0131k sonucu 4-5 milyar dolarl\u0131k cezalarla kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131, hatta 140 milyon dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m i\u00e7in 9 milyarl\u0131k cezalar\u0131n kesilmesi, maden sahibi ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u00e7anlar\u0131 \u00e7ok tedirgin etti. Faal olan madenlerde KDV ve benzeri sorumluluklar\u0131 yerine getiremeyenler denetime al\u0131n\u0131nca \u00f6nlerine konan s\u00f6zle\u015fmeler gere\u011fi mahkeme kap\u0131lar\u0131 k\u0131tada ciddi rahats\u0131zl\u0131klara sebep oldu.<\/span><\/p>

TECR\u00dcBE KAZANILDI<\/strong><\/span><\/p>

Gelinen noktada Afrika \u00fclkeleri art\u0131k s\u00f6zle\u015fmeleri daha bilin\u00e7li haz\u0131rlama yoluna gidiyor. Ya\u015fanan r\u00fc\u015fvet ve benzeri baz\u0131 yolsuzluklar sebebiyle \u00fclkelerinin ad\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 \u00e7evrelerde menfi \u015fekilde sunulmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesini \u00f6nemsiyorlar. Belki hepsinden de \u00f6nemlisi tahkim i\u00e7in Londra ve Paris mahkemeleri yerine i\u00e7 hukuklar\u0131n\u0131n devreye sokulmalar\u0131 sayesinde kendi kaynaklar\u0131n\u0131n iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda tek tarafl\u0131 y\u00f6netilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecekler.<\/span><\/p>

Afrika\u2019da 21. y\u00fczy\u0131lda var olmak isteyen bir\u00e7o\u011fu, uluslararas\u0131 alanda en g\u00fc\u00e7l\u00fc firmalar bundan b\u00f6yle \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olarak maden i\u015fletmelerinde yerel uzmanlar\u0131 yetkilendirmenin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6ng\u00f6rm\u00fcyorlar. Teknolojinin verdi\u011fi imk\u00e2nlarla az say\u0131da istihdam ile y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00fcretimler yan\u0131nda bu alanda daha \u00e7ok oranda yerli i\u015fg\u00fcc\u00fcne a\u011f\u0131rl\u0131k verilmeye ba\u015fland\u0131. Art\u0131k elde ettikleri ba\u015far\u0131l\u0131 tecr\u00fcbeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda da k\u0131ta d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6zellikle Latin Amerika \u00fclkelerindeki faaliyetlerinde de bu y\u00f6netme ba\u015fvuruyorlar.<\/span><\/p>

\"\"AFR\u0130KA G\u00dcNDEM\u0130<\/strong><\/span><\/p>

* Frans\u0131z bir doktor, Covid-19 tedavisinde kullan\u0131labilecek a\u015f\u0131lar\u0131 Afrika'da deneyebileceklerine dair menfur bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Fildi\u015finde bu ama\u00e7la kurulaca\u011f\u0131 iddia edilen bir laboratuvar in\u015faat\u0131 protesto edildi.<\/span><\/p>

* Cezayir Enerji Bakan\u0131, B\u00fcy\u00fck Sahra\u2019da g\u00fcne\u015f enerjisi \u00fcretmeye dayanan \u201cDesertec Projesi\u201d kapsam\u0131nda Alman ortak ile \u00f6n anla\u015fma imzaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/span><\/p>

* Koronavir\u00fcs\u00fc pandemisi Afrika'da pek \u00e7ok g\u0131da maddesinin fiyat\u0131n\u0131 y\u00fckseltti. G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc, bu durumun k\u00fcresel bir g\u0131da krizine neden olabilece\u011fi konusunda uyar\u0131yor.<\/span><\/p>

* IMF, koronavir\u00fcs destekleri kapsam\u0131nda Tunus ile yakla\u015f\u0131k 743 milyon dolar de\u011ferinde bir kredi anla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/span><\/p>

* OPEC \u00fcyelerinin uzla\u015fmas\u0131 sonucunda Nijerya g\u00fcnl\u00fck petrol \u00fcretimini 1.9 milyon varil azaltarak 1.412 milyon varile d\u00fc\u015f\u00fcrecek.<\/span><\/p>

* Koronavir\u00fcsten dolay\u0131 Rand'\u0131n dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kaybetmesi G\u00fcney Afrika'daki \u201cyenilenebilir enerji end\u00fcstrisi\u201d yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n zarar g\u00f6rmesine yol a\u00e7abilir.<\/span><\/p>

* Fas H\u00fck\u00fcmeti, koronavir\u00fcs ile m\u00fccadele i\u00e7in IMF taraf\u0131ndan verilen \u201c\u0130htiyati Likidite Hatt\u0131\u201dn\u0131 yakla\u015f\u0131k 3 milyar dolara e\u015fde\u011fer bir mebla\u011f \u00e7ekmek i\u00e7in kulland\u0131.<\/span><\/p>

* Kredi derecelendirme kurulu\u015fu Fitch, G\u00fcney Afrika'n\u0131n kredi notunu devletin bor\u00e7 istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flayamamas\u0131 ve Covid-19 krizinin kamu maliyesi ve b\u00fcy\u00fcmeyi olumsuz etkilemesinden dolay\u0131 BB+'dan BB'ye d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/span><\/p>

* M\u0131s\u0131r Merkez Bankas\u0131, \u015fubat ay\u0131nda 45.5 milyar dolar olan d\u00f6viz rezervlerinin mart ay\u0131 sonunda 40.1 milyar dolara d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"afrikanin-zenginligi-basina-bela-midir","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Afrika\u2019n\u0131n zenginli\u011fi ba\u015f\u0131na bela m\u0131d\u0131r?","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Kavas","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1114,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}