{"status":true,"post":{"id":20409,"user_id":2,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 13:51:30","created_at":"2019-05-26T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T10:51:30.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":20409,"is_featured":0,"title":"ABD-\u00c7in \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131: Nereye var\u0131r?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Tam anla\u015f\u0131yorlar derken, ABD ve \u00c7in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ad\u0131mlarla topyek\u00fbn bir ekonomik sava\u015fa do\u011fru gitmeye ba\u015flad\u0131. Yak\u0131n bir yerlerden d\u00f6nmezlerse bu i\u015f nereye var\u0131r, bir bakal\u0131m.<\/span><\/p>

Olas\u0131 bir sava\u015f\u0131n ticaret cephesinde \u00c7in\u2019in i\u015fi, ekonomisi san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi ihracat ba\u011f\u0131ml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan, \u00e7ok zor olmaz. \u00c7in\u2019in ihracat\u0131 2017 y\u0131l\u0131nda \u00fclke toplam \u00fcretiminin (GSYH) y\u00fczde 20\u2019sini olu\u015fturuyordu (d\u00fcnya ortalamas\u0131 y\u00fczde 37). Bu ihracat\u0131n y\u00fczde 18 kadar\u0131 ABD\u2019ye yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu verilere \u00c7in\u2019in ihracat\u0131nda yerli katma de\u011fer pay\u0131n\u0131n y\u00fczde 70 dolay\u0131nda oldu\u011funu da kat\u0131nca ABD\u2019ye ihracat\u0131n \u00c7in ekonomisinin toplam \u00fcretiminin y\u00fczde 2,5 kadar\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu buluruz. Bu d\u00fczeyde bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ile ABD\u2019ye ihracatta b\u00fcy\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f de olsa bunun \u00c7in ekonomisi \u00fczerindeki etkisinin maliye ve para politikalar\u0131 ile giderilebilece\u011fini rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/p>

YATIRIM HARCAMALARI<\/strong><\/span><\/p>

Ticaret sava\u015f\u0131 \u00c7in ekonomisini, beklentilerde bozulma, dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131nda azalmaya yol a\u00e7arak da etkiler. Ekonomi y\u00f6netimi bu durumu 2008 k\u00fcresel krizi sonras\u0131 d\u00f6nemde yapageldi\u011fi gibi kamu altyap\u0131 harcamalar\u0131n\u0131 art\u0131rarak kar\u015f\u0131layacakt\u0131r. Buna ek olarak, \u00fclkede son zamanlarda \u00f6zel sekt\u00f6r i\u00e7in yat\u0131r\u0131m ortam\u0131n\u0131 daha cazip hale getirmek, finansal sistemin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kaynak miktar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrmek konusunda da hummal\u0131 bir faaliyet y\u00fcr\u00fcyor. Beklentileri y\u00f6netme konusunda da ba\u015far\u0131l\u0131 olunursa \u00c7in\u2019in ticaret sava\u015f\u0131n\u0131n dolayl\u0131 etkileriyle de ba\u015fa \u00e7\u0131kabilecek durumda oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/p>

\u00d6b\u00fcr tarafta ABD\u2019nin \u00c7in\u2019e mal ihracat\u0131 2018 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 120 milyar dolar tutar\u0131ndayd\u0131. Bunun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de yolcu u\u00e7aklar\u0131 ve entegre devre \u00e7ipleri gibi \u00c7in i\u00e7in alternatiflerin k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu mallardan olu\u015fuyordu. Toplam ihracat tutar\u0131 pek y\u00fcksek olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve bu kendisine zarar verece\u011fi i\u00e7in \u00c7in alternatifi k\u0131s\u0131tl\u0131 mallara y\u00fcksek vergi uygulamayaca\u011f\u0131ndan, ticaret sava\u015f\u0131n\u0131n do\u011frudan etkisi ABD taraf\u0131nda da b\u00fcy\u00fck olmayacakt\u0131r.<\/span><\/p>

Ticaret sava\u015f\u0131n\u0131n ABD ekonomisi i\u00e7in esas etkisi, enflasyon ve \u00fclke sanayisinin rekabet g\u00fcc\u00fc \u00fczerinde olacakt\u0131r. \u00c7in mallar\u0131na uygulanan ek vergiler, re\u00e7eteli ila\u00e7lardan bebek arabalar\u0131na bir\u00e7ok t\u00fcketim \u00fcr\u00fcn\u00fcnde fiyat art\u0131\u015f\u0131, bu da bir yandan toplumsal ho\u015fnutsuzluk, bir yandan da enflasyon bask\u0131s\u0131 yaratacakt\u0131r. \u00c7in\u2019den gelen ara mallara dayal\u0131 \u00fcretim yapan bir\u00e7ok sekt\u00f6r i\u00e7in ise ek vergiler fiyatta rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir.<\/span><\/p>

\u0130MALAT EKOS\u0130STEM\u0130<\/strong><\/span><\/p>

Ek vergilerin d\u00fcnya ticaret ve \u00fcretim sisteminde de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7aca\u011f\u0131, \u00c7in\u2019in yerini Hindistan, Vietnam gibi \u00fclkelerin alaca\u011f\u0131, bu durumda ABD sanayisi \u00fczerindeki etkinin ortadan kalkaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bir yandan ekonomik geli\u015fme, bir yandan \u00fclke y\u00f6netiminin itelemesi sonucunda \u00c7in\u2019de \u00fccretler ve di\u011fer \u00fcretim maliyetleri h\u0131zla artt\u0131\u011f\u0131ndan, hem yerli hem yabanc\u0131 \u00fcreticiler ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fcne dayal\u0131 t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnlerinin \u00fcretimini bir s\u00fcredir zaten \u00e7evre \u00fclkelere kayd\u0131r\u0131yorlar; ek vergiler bu s\u00fcreci h\u0131zland\u0131rabilir. Ancak bu kayma, ABD sanayisi i\u00e7in girdi sa\u011flayan sekt\u00f6rlerde kolayca ger\u00e7ekle\u015femeyecektir. \u00c7in\u2019in rekabet avantaj\u0131 art\u0131k ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc de\u011fil, donan\u0131ml\u0131 i\u015f g\u00fcc\u00fc, geli\u015fkin altyap\u0131, etkili bir imalat sanayi ekosistemi ve t\u00fcm bunlar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyutlarda sa\u011flayabilmesine dayan\u0131yor. Bunu en az\u0131ndan k\u0131sa-orta d\u00f6nemde ba\u015fka \u00fclkelerin sa\u011flay\u0131p \u00c7in\u2019in yerini almalar\u0131 kolay g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/span><\/p>

TEKNOLOJ\u0130 BOYUTU ZORLAYACAK<\/strong><\/span><\/p>

Olas\u0131 bir ekonomik sava\u015f\u0131n teknoloji boyutu \u00c7in\u2019i daha \u00e7ok zorlayacakt\u0131r. Mobil ileti\u015fim, yapay zeka gibi alanlarda d\u00fcnyada ba\u015fa oynamaya ba\u015flayan \u00c7in bilgi i\u015flem ve ileti\u015fim sekt\u00f6r\u00fc, \u00fcretim girdilerinde ciddi bir \u015fekilde d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 bulunuyor. \u00c7inli \u00fcreticiler donan\u0131mlar\u0131n\u0131 kendi tasarlad\u0131klar\u0131, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 kendi geli\u015ftirdikleri bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcnde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ABD, Japonya, Kore gibi \u00fclkelerin entegre devre \u00e7iplerini kullan\u0131yorlar. Bu \u00e7iplerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc yerli \u00fcretim ise de bunlar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lan \u00f6zel makina ve aletlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu da a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ABD ve Japonya kaynakl\u0131. Son Huawei olay\u0131 ve birka\u00e7 benzeri g\u00f6steriyor ki, ABD, \u00c7in\u2019in bu zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanmakta teredd\u00fct etmeyecek. \u0130\u015flemciler gibi en kritik \u00e7iplerini kendisi tasarlayan Huawei i\u00e7in bile ABD \u015firketlerinin kendisine \u00fcr\u00fcn satmas\u0131n\u0131 engelleyen son karar zorlay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Ancak \u00c7in sanayisi ABD\u2019den al\u0131namayan \u00fcr\u00fcn ve ara\u00e7lar\u0131 di\u011fer \u00fclkelerden temin edebilir. Bunlar d\u0131\u015far\u0131dan temin edilemezse de bu ekonomisi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir darbe olmaz, ancak \u00c7in teknoloji yar\u0131\u015f\u0131nda birka\u00e7 y\u0131l kaybedebilir. Mevcut teknolojik birikimi ve yat\u0131r\u0131m kaynaklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse; \u00c7in\u2019in b\u00f6yle bir durumdan \u00e7ok s\u00fcrmeden, teknolojik olarak daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/p>

MAL\u0130YETL\u0130 B\u0130R SAVA\u015e<\/strong><\/span><\/p>

ABD\u2019nin kolay bir galibiyet sa\u011flamas\u0131 da olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Ancak ABD bu \u00e7at\u0131\u015fmada yan\u0131na ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da al\u0131rsa hem ticaret hem teknoloji alan\u0131nda \u00c7in\u2019in i\u015fi zorla\u015f\u0131r. Bunun ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde ise ABD i\u00e7in iki zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etken var: \u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fck i\u00e7 pazar\u0131 ve yat\u0131r\u0131m yapma kapasitesi.<\/span><\/p>

\u00dclkenin dev pazar\u0131, ABD y\u00f6netimine di\u011fer \u00fclkeleri yan\u0131na \u00e7ekmek i\u00e7in sopa ve havu\u00e7 olarak kullanabildi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 veriyor. Ancak \u00c7in pazar\u0131 da art\u0131k bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n ya en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc ya da ikinci b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc konumuna gelmi\u015f bulunuyor ve h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyor. Bu pazardan mevcut durumda b\u00fcy\u00fck yarar sa\u011flayan, \u00f6zellikle sanayisi geli\u015fkin \u00fclkeler, \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 bir cephe olu\u015fumu i\u00e7inde olmak istemeyecektirler.<\/span>
\u00d6te yandan \u00c7in, ulusal tasarruf oran\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir yat\u0131r\u0131m kayna\u011f\u0131na sahip ve Ku\u015fak ve Yol gibi giri\u015fimler \u00fczerinden geli\u015fmekte olan \u00fclkelere bu kaynaktan yararlanma olana\u011f\u0131 sunuyor. Bu durumda bu \u00fclkelerin \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 bir olu\u015fum i\u00e7inde olmay\u0131 istemeyeceklerini de g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki geli\u015fmeler a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>

Sonu\u00e7 olarak, kolay kazan\u0131lamayacak, maliyetli bir sava\u015ftan s\u00f6z ediyoruz. Gelecek y\u0131l ABD\u2019de ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri oldu\u011fu, \u00c7in\u2019de de i\u00e7 politika dinamikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan maliyetli bir ekonomik sava\u015f\u0131n hi\u00e7 tercih edilen bir geli\u015fme olmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, sava\u015f\u0131n ilk ad\u0131mlar\u0131ndan d\u00f6n\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 bulunuyor. Ancak g\u00fcmr\u00fck vergisi sava\u015f\u0131 bitse de teknoloji ve etki alan\u0131 m\u00fccadelesi s\u00fcrecektir. D\u00fcnya ekonomisi ve ticaret sistemi farkl\u0131 bir d\u00f6neme giriyor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"abd-cin-catismasi-nereye-varir","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"ABD-\u00c7in \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131: Nereye var\u0131r?","meta_description":"Fatih Oktay","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1075,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":2,"name":"FAT\u0130H","surname":"OKTAY","email":"ozansoy.tuna@akay.com","slug":"fatih-oktay","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600qSRn7kb3ZZVHU3t.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T14:51:22.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":20508,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":20409,"locale":"tr","category_id":73,"title":"ABD-\u00c7in \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131: Nereye var\u0131r?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Tam anla\u015f\u0131yorlar derken, ABD ve \u00c7in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ad\u0131mlarla topyek\u00fbn bir ekonomik sava\u015fa do\u011fru gitmeye ba\u015flad\u0131. Yak\u0131n bir yerlerden d\u00f6nmezlerse bu i\u015f nereye var\u0131r, bir bakal\u0131m.<\/span><\/p>

Olas\u0131 bir sava\u015f\u0131n ticaret cephesinde \u00c7in\u2019in i\u015fi, ekonomisi san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi ihracat ba\u011f\u0131ml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan, \u00e7ok zor olmaz. \u00c7in\u2019in ihracat\u0131 2017 y\u0131l\u0131nda \u00fclke toplam \u00fcretiminin (GSYH) y\u00fczde 20\u2019sini olu\u015fturuyordu (d\u00fcnya ortalamas\u0131 y\u00fczde 37). Bu ihracat\u0131n y\u00fczde 18 kadar\u0131 ABD\u2019ye yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu verilere \u00c7in\u2019in ihracat\u0131nda yerli katma de\u011fer pay\u0131n\u0131n y\u00fczde 70 dolay\u0131nda oldu\u011funu da kat\u0131nca ABD\u2019ye ihracat\u0131n \u00c7in ekonomisinin toplam \u00fcretiminin y\u00fczde 2,5 kadar\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu buluruz. Bu d\u00fczeyde bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ile ABD\u2019ye ihracatta b\u00fcy\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f de olsa bunun \u00c7in ekonomisi \u00fczerindeki etkisinin maliye ve para politikalar\u0131 ile giderilebilece\u011fini rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/p>

YATIRIM HARCAMALARI<\/strong><\/span><\/p>

Ticaret sava\u015f\u0131 \u00c7in ekonomisini, beklentilerde bozulma, dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131nda azalmaya yol a\u00e7arak da etkiler. Ekonomi y\u00f6netimi bu durumu 2008 k\u00fcresel krizi sonras\u0131 d\u00f6nemde yapageldi\u011fi gibi kamu altyap\u0131 harcamalar\u0131n\u0131 art\u0131rarak kar\u015f\u0131layacakt\u0131r. Buna ek olarak, \u00fclkede son zamanlarda \u00f6zel sekt\u00f6r i\u00e7in yat\u0131r\u0131m ortam\u0131n\u0131 daha cazip hale getirmek, finansal sistemin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kaynak miktar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrmek konusunda da hummal\u0131 bir faaliyet y\u00fcr\u00fcyor. Beklentileri y\u00f6netme konusunda da ba\u015far\u0131l\u0131 olunursa \u00c7in\u2019in ticaret sava\u015f\u0131n\u0131n dolayl\u0131 etkileriyle de ba\u015fa \u00e7\u0131kabilecek durumda oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/p>

\u00d6b\u00fcr tarafta ABD\u2019nin \u00c7in\u2019e mal ihracat\u0131 2018 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 120 milyar dolar tutar\u0131ndayd\u0131. Bunun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de yolcu u\u00e7aklar\u0131 ve entegre devre \u00e7ipleri gibi \u00c7in i\u00e7in alternatiflerin k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu mallardan olu\u015fuyordu. Toplam ihracat tutar\u0131 pek y\u00fcksek olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve bu kendisine zarar verece\u011fi i\u00e7in \u00c7in alternatifi k\u0131s\u0131tl\u0131 mallara y\u00fcksek vergi uygulamayaca\u011f\u0131ndan, ticaret sava\u015f\u0131n\u0131n do\u011frudan etkisi ABD taraf\u0131nda da b\u00fcy\u00fck olmayacakt\u0131r.<\/span><\/p>

Ticaret sava\u015f\u0131n\u0131n ABD ekonomisi i\u00e7in esas etkisi, enflasyon ve \u00fclke sanayisinin rekabet g\u00fcc\u00fc \u00fczerinde olacakt\u0131r. \u00c7in mallar\u0131na uygulanan ek vergiler, re\u00e7eteli ila\u00e7lardan bebek arabalar\u0131na bir\u00e7ok t\u00fcketim \u00fcr\u00fcn\u00fcnde fiyat art\u0131\u015f\u0131, bu da bir yandan toplumsal ho\u015fnutsuzluk, bir yandan da enflasyon bask\u0131s\u0131 yaratacakt\u0131r. \u00c7in\u2019den gelen ara mallara dayal\u0131 \u00fcretim yapan bir\u00e7ok sekt\u00f6r i\u00e7in ise ek vergiler fiyatta rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir.<\/span><\/p>

\u0130MALAT EKOS\u0130STEM\u0130<\/strong><\/span><\/p>

Ek vergilerin d\u00fcnya ticaret ve \u00fcretim sisteminde de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7aca\u011f\u0131, \u00c7in\u2019in yerini Hindistan, Vietnam gibi \u00fclkelerin alaca\u011f\u0131, bu durumda ABD sanayisi \u00fczerindeki etkinin ortadan kalkaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bir yandan ekonomik geli\u015fme, bir yandan \u00fclke y\u00f6netiminin itelemesi sonucunda \u00c7in\u2019de \u00fccretler ve di\u011fer \u00fcretim maliyetleri h\u0131zla artt\u0131\u011f\u0131ndan, hem yerli hem yabanc\u0131 \u00fcreticiler ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fcne dayal\u0131 t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnlerinin \u00fcretimini bir s\u00fcredir zaten \u00e7evre \u00fclkelere kayd\u0131r\u0131yorlar; ek vergiler bu s\u00fcreci h\u0131zland\u0131rabilir. Ancak bu kayma, ABD sanayisi i\u00e7in girdi sa\u011flayan sekt\u00f6rlerde kolayca ger\u00e7ekle\u015femeyecektir. \u00c7in\u2019in rekabet avantaj\u0131 art\u0131k ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc de\u011fil, donan\u0131ml\u0131 i\u015f g\u00fcc\u00fc, geli\u015fkin altyap\u0131, etkili bir imalat sanayi ekosistemi ve t\u00fcm bunlar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyutlarda sa\u011flayabilmesine dayan\u0131yor. Bunu en az\u0131ndan k\u0131sa-orta d\u00f6nemde ba\u015fka \u00fclkelerin sa\u011flay\u0131p \u00c7in\u2019in yerini almalar\u0131 kolay g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/span><\/p>

TEKNOLOJ\u0130 BOYUTU ZORLAYACAK<\/strong><\/span><\/p>

Olas\u0131 bir ekonomik sava\u015f\u0131n teknoloji boyutu \u00c7in\u2019i daha \u00e7ok zorlayacakt\u0131r. Mobil ileti\u015fim, yapay zeka gibi alanlarda d\u00fcnyada ba\u015fa oynamaya ba\u015flayan \u00c7in bilgi i\u015flem ve ileti\u015fim sekt\u00f6r\u00fc, \u00fcretim girdilerinde ciddi bir \u015fekilde d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 bulunuyor. \u00c7inli \u00fcreticiler donan\u0131mlar\u0131n\u0131 kendi tasarlad\u0131klar\u0131, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 kendi geli\u015ftirdikleri bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcnde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ABD, Japonya, Kore gibi \u00fclkelerin entegre devre \u00e7iplerini kullan\u0131yorlar. Bu \u00e7iplerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc yerli \u00fcretim ise de bunlar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lan \u00f6zel makina ve aletlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu da a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ABD ve Japonya kaynakl\u0131. Son Huawei olay\u0131 ve birka\u00e7 benzeri g\u00f6steriyor ki, ABD, \u00c7in\u2019in bu zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanmakta teredd\u00fct etmeyecek. \u0130\u015flemciler gibi en kritik \u00e7iplerini kendisi tasarlayan Huawei i\u00e7in bile ABD \u015firketlerinin kendisine \u00fcr\u00fcn satmas\u0131n\u0131 engelleyen son karar zorlay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Ancak \u00c7in sanayisi ABD\u2019den al\u0131namayan \u00fcr\u00fcn ve ara\u00e7lar\u0131 di\u011fer \u00fclkelerden temin edebilir. Bunlar d\u0131\u015far\u0131dan temin edilemezse de bu ekonomisi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir darbe olmaz, ancak \u00c7in teknoloji yar\u0131\u015f\u0131nda birka\u00e7 y\u0131l kaybedebilir. Mevcut teknolojik birikimi ve yat\u0131r\u0131m kaynaklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse; \u00c7in\u2019in b\u00f6yle bir durumdan \u00e7ok s\u00fcrmeden, teknolojik olarak daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/p>

MAL\u0130YETL\u0130 B\u0130R SAVA\u015e<\/strong><\/span><\/p>

ABD\u2019nin kolay bir galibiyet sa\u011flamas\u0131 da olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Ancak ABD bu \u00e7at\u0131\u015fmada yan\u0131na ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da al\u0131rsa hem ticaret hem teknoloji alan\u0131nda \u00c7in\u2019in i\u015fi zorla\u015f\u0131r. Bunun ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde ise ABD i\u00e7in iki zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etken var: \u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fck i\u00e7 pazar\u0131 ve yat\u0131r\u0131m yapma kapasitesi.<\/span><\/p>

\u00dclkenin dev pazar\u0131, ABD y\u00f6netimine di\u011fer \u00fclkeleri yan\u0131na \u00e7ekmek i\u00e7in sopa ve havu\u00e7 olarak kullanabildi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 veriyor. Ancak \u00c7in pazar\u0131 da art\u0131k bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n ya en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc ya da ikinci b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc konumuna gelmi\u015f bulunuyor ve h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyor. Bu pazardan mevcut durumda b\u00fcy\u00fck yarar sa\u011flayan, \u00f6zellikle sanayisi geli\u015fkin \u00fclkeler, \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 bir cephe olu\u015fumu i\u00e7inde olmak istemeyecektirler.<\/span>
\u00d6te yandan \u00c7in, ulusal tasarruf oran\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir yat\u0131r\u0131m kayna\u011f\u0131na sahip ve Ku\u015fak ve Yol gibi giri\u015fimler \u00fczerinden geli\u015fmekte olan \u00fclkelere bu kaynaktan yararlanma olana\u011f\u0131 sunuyor. Bu durumda bu \u00fclkelerin \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 bir olu\u015fum i\u00e7inde olmay\u0131 istemeyeceklerini de g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki geli\u015fmeler a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>

Sonu\u00e7 olarak, kolay kazan\u0131lamayacak, maliyetli bir sava\u015ftan s\u00f6z ediyoruz. Gelecek y\u0131l ABD\u2019de ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri oldu\u011fu, \u00c7in\u2019de de i\u00e7 politika dinamikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan maliyetli bir ekonomik sava\u015f\u0131n hi\u00e7 tercih edilen bir geli\u015fme olmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, sava\u015f\u0131n ilk ad\u0131mlar\u0131ndan d\u00f6n\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 bulunuyor. Ancak g\u00fcmr\u00fck vergisi sava\u015f\u0131 bitse de teknoloji ve etki alan\u0131 m\u00fccadelesi s\u00fcrecektir. D\u00fcnya ekonomisi ve ticaret sistemi farkl\u0131 bir d\u00f6neme giriyor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"abd-cin-catismasi-nereye-varir","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"ABD-\u00c7in \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131: Nereye var\u0131r?","meta_description":"Fatih Oktay","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1075,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}